GÖZLÜKUYU KÖYÜ

Gözlükuyu İskanevleri Aksaray merkeze bağlı bir köydür. Köyün tarihine bakıldığında dikkat çeken yönü 70-80 yılda bir yer değiştirmesidir. Bu durum köylülerin göçebe hayatı yaşadıklarını göstermektedir. Yukarı Gözlükuyu’nun (Eski Yerleşim) kurucusu olarak Osman Bey bilinmektedir. Yukarı Gözlükuyu Köyü’nün coğrafi yapısı müsait olmadığından dolayı, köylünün istekleri doğrultusunda devlet desteği ile 1994 yılında yerleşime açıldı. Bu köye ilk yerleşen ve kuruluşunda emeği geçen Baylak ailesidir.

Yukarı Gözlükuyu Hasan Dağı’nın eteğinde bulunmaktadır. Bu yüzden dağlık bir yapıya sahiptir. Gözlükuyu İskanevleri düz bir ovaya belli bir plan dahilinde kurulmuştur. Fakat yeni yerleşim yeri sel tehlikesi altındadır. Yeni köyün planlaması yapılırken bu durum dikkate alınmamış, zaman zaman sel baskınına maruz kalmıştır. Köyün doğusunda Karataş, güneyinde Yukarı Gözlükuyu, batısında Dikmen ve Taşpınar, kuzeyinde Yeniköy bulunmaktadır. Arazisi verimsiz ve çoraktır. Bitki örtüsü bozkırdır. Hasan Dağı eteklerinde orman mevcuttur. Fakat bu ormanlar bilinçsizce yok edilmektedir. İklimi tipik İç Anadolu karasal iklimidir. Yazlar sıcak ve kurak, kışlar az yağışlı ve soğuktur. Yağışlar yetersizdir. Köy konumu ve Hasan Dağı’nın etkisi ile fazlaca rüzgar almaktadır. Köyün etrafında herhangi bir göl veya akarsu mevcut değildir.

Gözlükuyu İskanevleri 1994 yılında kurulmuş ve yukarı Gözlü kuyu köyünden göç edenler tarafından oluşturulmuş bir köydür. Göç azda olsa devam etmektedir. Köyün nüfusu 1500 civarındadır. Köy arazisinin yetersizliği ve verimsizliği nedeniyle önceleri Bor’a ve Aksaray’a fazla göç olmuş fakat zamanla köyden göç azalmıştır. Erkeklerin çoğu Ankara ve İstanbul gibi şehirlere mevsimlik olarak iş için göç etmekteler. Nüfus artış oranın fazla olduğu köyde nüfus planlaması çalışmalarının etkisi ile zamanla nüfus artış hızı azalmıştır.

Köyün ekonomisi tarım, hayvancılık ve halıcılığa dayanmaktadır. Arazinin verimsiz ve az olması tarım gelirini azaltmaktadır. Kurak tarım yapılan köyde daha çok tahıl ürünleri yetiştirilmektedir.Tarımda modern araçlar yanında hayvan gücünden de yararlanılmaktadır. Bununla birlikte köyün coğrafi konumu hayvancılığa son derece elverişlidir. Küçükbaş hayvancılık ve süt sığırcılığı yapılmakta fakat yetersizdir. Bu konuda yapılacak en önemli çalışma eğitim ve kooperatifleşmektir. Erkekler Aksaray ve diğer illerde mevsimlik çalışarak gelir elde etmekteler. Yurt dışında çalışan işçi sayısı çok azdır. Yurt dışına giderek çalışmak isteyenler çeşitli yollara denemekteler bunların bir kısmı başarılı olmaktalar. Bu şekilde yurt dışına gidenler uzun süre gelememekte bu durum çocuklar üzerinde olumsuz etki yapmaktadır. Köyün gelir kaynaklarından biride halıcılıktır. Evlerde çeşitli şirketler adına dokunan halılar karşılığında belirli ücret alınmakta buda aile gelirine önemli katkı sağlamaktadır. Halıcılıkla ilgili kurulacak kooperatif gelirin önemli miktarda artmasına neden olacaktır. Halıcılık konusunda Halk Eğitimi Müdürlüğü ve Özel şirketler vatandaşı eğitmekte böylece dokunan halıların daha kaliteli olması sağlanmaktadır. Evlerde el tezgahlarında üretilen ve Taşpınar Halısı olarak bilinen bu halılar şirketler tarafından iç ve dış piyasalara pazarlanmaktadır.

Geleneklerine bağlı, kendi aralarında diyalogları iyi olan bir köydür. Sosyal aktiviteleri zayıftır. Boş vakitlerini televizyon izleyerek ve köy kahvesinde oyun oynayarak geçirirler. Bununla birlikte gelenekler bağlı sosyal aktiviteler (düğün, nişan, mevlit vs.) etkin bir şekilde yapılmaktadır. Sportif faaliyetler köyün gençlerinin kendi aralarında ve komşu köylerin gençleri ile yaptıkları futbol maçları ile sınırlıdır.

Gözlükuyu'da ilkokulun kurulma tarihinin 1940’lı yıllar olduğu düşünülmektedir. Okuma-yazma oranı %80 dolaylarındadır. 8 yıllık kesintisiz eğitim sayesinde okur-yazar oranı yükselmektedir. Köy halkının hem Gözlükuyu'daki hem İskan evlerindeki okullara olan ilgisi istendik düzeydedir. Gözlükuyu İskanevleri İ.Ö.O. 16.09.1994’te eğitim-öğretime başlamıştır. 2.kademe eğitim-öğretimi ise 2000-2001 eğitim-öğretim yılında başlatılmıştır. 2002-2003 Eğitim-Öğretim yılında ise Okul Öncesi sınıf açılmıştır. Okul binası 5 derslikli, kaloriferli ve lojmanlıdır. Fakat günümüzde derslik, kütüphane, laboratuar ve spor salonu ihtiyacı bulunmaktadır. Okulumuz da I.kademede 92 , II.kademede 94 öğrenci eğitim görmektedir. II. Kademe öğrencilerinden 32'si taşımalı olarak Yukarı Gözlükuyu Köyünden gelmektedir. Okulda halen bir okul öncesi, beş sınıf, dört branş ve bir müdür olmak üzere on bir öğretmen bulunmaktadır. Köyde okul dışında kültürel faaliyetler yok denecek kadar azdır. Köy odalarında yapılan tarihi, sosyal vb. nitelikli sohbetler yerini evlerde televizyon izlemeye bırakmıştır.

Köyün en önemli sorunlarından ikiside sağlık ve ulaşımdır. Köyde sağlık probleminin iki önemli sebebi beslenme yetersizliği ve eğitimsizliktir. Köyün ekonomik durumunun yetersizliği beslenme problemini beraberinde getirmektedir. Ekonomik durumu iyi olan ailelerde sağlık problemi daha az yaşanmaktadır. Köy halkının sağlıkla ilgili bilgisinin yetersiz olması, bu duruma ekonomik yetersizliğinde eklenmesi sağlık problemini arttırmaktadır. Köyde halen eski metot tedaviye başvurulmaktadır. Köyde bir adet sağlık evi ve lojmanı bulunmaktadır. Halen 2004 ‘ün başında göreve başlayan bir ebe bulunmaktadır. Köye en yakın Sağlık ocağı Taşpınar ve Sağlık Kasabasında bulunmaktadır. Acil durumlarda buralara giden köy halkı genellikle Aksaray’daki sağlık kurumlarını kullanmaktadırlar. Köyün ulaşım imkanlarıda yetersizdir. Köy Aksaray’a 20 km uzaklıktadır. Köyde iki minibüs bulunmakta, bunlar gün aşırı Aksaray’a günde bir sefer yapmaktadır. Bunun dışında ulaşım imkanı kısıtlıdır. Köyde özel araç sayısının azlığı ve köyün güzergah üzerinde olmaması da ulaşım imkanlarını olumsuz etkilemektedir.

Köyün tarım arazisi yetersiz, verimsiz ve susuzdur. Arazi yer altı suyu ile sulanabilir. Köyün arazisi tetkik ettirilerek en elverişli ürün yetiştirilebilir. Araziye en uygun gübre çeşidi de bu şekilde tespit edilebilir. Arazide yonca bitkisi daha iyi yetişmektedir. Ağaçlandırmada sert çekirdekli meyve ağaçları (erik, kayısı, iğde vs.) ile akasya ve dişbudak ağaçları daha iyi yetişmektedir.

Köyün coğrafi yapısı ve arazi yapısı hayvancılığa son derece elverişlidir.Hayvancılığın geliştirilmesi ve desteklenmesi gerekmektedir.Modern mandıralarda besi ve süt sığırcılığı ile, geniş meralarda küçükbaş hayvancılık yaygın olarak yapılabilir. Meraların çok ve verimli olması küçükbaş hayvancılık açısından son derece önemlidir.Bu meraların ıslah edilmesi,meraların daha verimli kullanılması konusunda halk bilinçlendirilmelidir. Hayvancılığın daha kaliteli ve elde edilen sütlerin daha iyi değerlendirilebilmesi için köyde kooperatifleşmeye gidilmelidir.

Köyün gelir kaynaklarından biride halıcılıktır. Taşpınar Halısı olarak bilinen el dokuması bu halılar iç ve dış piyasalarda müşteri bulabilmektedir. Köyde hemen hemen her evde bu halı dokunmaktadır. Fakat halılar özel şirketlere ücret karşılığı dokunmaktadır. Köylüler bu alanda kooperatif kurarda pazarlama işini kendileri yapabilirse ekonomik olarak çok daha fazla gelir elde edebilirler. Bu alanda en büyük sıkıntı finansman ve pazarlamadır.

Köyün hasan dağının yanında bulunması ve buralarda orman bulunması köyün imkanlarından biridir. Orman arazisi olan fakat boş bulunan arazilerin tekrar ağaçlandırılması ve köylünün planlı olarak ormanlardan yararlandırılması hem kaçak ve bilinçsiz kesimi önleyecek hem köylünün ormanı sahip çıkmasını sağlayacak hem de köylünün gelirini arttıracaktır.